Etiket arşivi: devlet

Yirmi Yıl Sonra: Bosna Hersek’te Dayton Anlaşması, Kalıntılar ve Fırsatlar

Graduate Institute of International and Development Studies, Geneva‘da Anca Doina Cretu tarafından yazılan, “Twenty Years After: The Dayton Accords, Legacies and Opportunities in Bosnia and Herzegovinabaşlıklı makalenin Türkçe çevirisidir.

Bosna savaşının bitiminden 20 yıl sonra, bu yıl Bosna Hersek için iki acılı yıl dönümünü işaret ediyor: Srebrenitsa Katliamı ve Dayton Anlaşması. Temmuz 1995’te gerçekleşen Srebrenitsa katliamı ve askeri durumun Bosna Hersek’te artarak bozulmasından sonra NATO, Bosna Sırplarının askeri hedeflerini ve alt yapısını bombaladı. Birkaç ay sonra, Kasım 1995’te, ABD önderliğindeki müzakereciler ve arabulucular bölge liderlerinden, Ohio’nun Dayton kentinde hızlıca hazırladıkları anlaşmaya imza atmalarını istedi. Richard Holbrooke Amerikalı arabulucu olarak, kendi esaslarında, Dayton Barış Anlaşması’nın “altı günlük ateşkesi kalıcı barışa çevirmesini ve çok-ırklı bir devleti kazandırmasını” amaçladığını belirtti. Yirmi yıl sonra hala, bölünmenin kurumsal güçlendirilmesi açısından Dayton Barış Anlaşması, devlet ve barış inşasının kötü şöhretli kalıntılarını taşıyor. Bu makale, yöntemler saptamaya çalışırken savaş sonrası imzalanan, imzalanmasında yirmi yıl sonra uluslararası müdahaleciliğin kalıcı emaneti haline gelen, Dayton Barış Anlaşması’nın etkilerini vurguluyor. Ayrıca, Bosna Hersek’in bugününe göz atmayı ve Dayton siyasi çerçevesi bağlamında fırsatlar yakalayacak yöntemleri saptamayı amaçlıyor.

Bosna Savaşı

Bosna’daki savaş, Yugoslavya’da 1990’ların başlarında çoktandır şiddete dönüşen ortamda başladı. Saraybosna’daki katliamın başlamasından bile önce; Bosna’nın Güneydoğu ve Kuzey kısmı, Hırvatistan Bağımsızlık Savaşı’ndan etkileniyordu. Bosna bağımsızlığını ilan edince Nisan 1992’te savaşın şiddeti arttı ve 1995’e kadar Saraybosna kuşatılmaya devam etti. Hırvat güçleri, Hırvatistan’da Sırpların elindeki bölgeleri tekrar kontrol altına alınca ve ardından, Yirmi Yıl Sonra: Bosna Hersek’te Dayton Anlaşması, Kalıntılar ve Fırsatlar yazısının devamı

Yurt dışına çıkmak için pasaportunuzun olmasına gerek yok

Avrupa ülkeleri vatandaşları ile karşılaştırdığımızda, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının yurt dışına çıkma oranı çok düşük. Bunun coğrafi, ekonomik ve siyasi nedenlerini sıralamak mümkün. Bana göre ise en önemli neden “mesafe.”

Mesafeyi sadece fiziksel uzaklık olarak düşünmeyin; kültürel ve dini farklılık, eğitim seviyesi, ortalama aylık gelir, dil vb. gibi konular da mesafenin içerisinde.

2012 yılına kadar, bir Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının yurt dışına çıkabilmesi için öncelikle pasaport alması gerekirdi. Tek başına bu da yeterli olmaz, gideceği ülkeye göre değişmekle birlikte, o ülkeye giriş yapabilmek için ‘vize‘ alması gerekirdi. Bir de Türkiye’den çıkış yapabilmek için ‘yurt dışı çıkış harç pulu’nun olması gerekir. (Bu durum hala değişmedi.)

Yazıma başlamadan önce şöyle biraz araştırdım, pasaportun geçmişi milattan önce 450li yıllara kadar gidiyormuş. Modern anlamda pasaportun temelleri ise Milletler Cemiyeti‘nin 1920’de Paris’te yaptığı “Pasaport ve Gümrük Uygulamaları” konferansında atılmış. Yurt dışına çıkmak için pasaportunuzun olmasına gerek yok yazısının devamı

4 yıl hayallerin gerçekleşmesi için uzun bir süre mi?

Bundan 4 yıl önceydi. 2011 yılı yaz aylarında, Çayeli’nde bir grup genç bir araya gelmiş, kimisi üniversite öğrencisi kimisi henüz lise. Fakat hepsinin ortak bir gayesi vardı. Sokak sokak dolaşıyor, girmedikleri kapı kalmıyor, el sıkmadıkları esnaf bırakmıyorlardı. Gün boyu yorulmadan geziyor; çat kapı ziyaretler yapıyordu.

Peki gençler ne istiyordu?

Toplumun şekillenmesinde en önemli paya sahip olan gençler, Türkiye nüfusunun önemli bir bölümünü oluşturuyor. Buna karşın, gençlerin doğru yönelimlere sahip olması için; kısaca uyuşturucu madde, alkol bağımlılığı ve benzeri kötü ahlaki alışkanlıklardan uzak durmalarını sağlayacak yeteri kadar sosyal proje mevcut değil.

Madde bağımlılığı tedavi merkezleri arttırılsa da, bunlar da yeterli gelmiyor. Çünkü çözüm bu değil. Çözüm gençlere daha erken yaşlarda ulaşmak. Çözüm gençleri başarılı olabileceği sosyal projelere katmak. Çözüm gençlerin yeteneklerini ortaya çıkarmak, kendisinin de bunun farkına varmasını sağlamak. Çözüm gençlere örnek alacağı (role-model olacak) akranlarıyla tanıştırmak. Çözüm gençlere hayallerini gerçekleştirmesi için imkan sağlamak.

Daha pek çok çözüm başlığı yazılabilir. Bunlar öncelikle olmasını düşündüğüm üst başlıklar. Bunlar sadece devlet eliyle değil, sivil toplumun da bu alanda çalışma yapmasıyla ulaşılabilecek hedefler.

2007 yılında kurulan Çayeli Gençlik Derneği de bölgesinde yaptığı sosyal projeler ile 4 yıl hayallerin gerçekleşmesi için uzun bir süre mi? yazısının devamı